Sau Tết Nguyên đán là mùa lễ hội của các dân tộc cư trú trên đất Bắc Giang. Mỗi dân tộc đều có lễ hội mang đặc thù riêng. Người Nùng có hội cúng rừng. Hội được tổ chức vào hai lần trong năm và ở hai địa điểm khác nhau.

Lần thứ nhất được tổ chức vào ngày 30 tháng Giêng. Địa điểm tổ chức là khu rừng đầu bản. Lần thứ hai được tổ chức vào ngày 2 tháng 7 (âm lịch). Địa điểm là một khu rừng cấm giữa hai cánh đồng hoặc gò bãi.

Hội cúng rừng ngày 30 tháng Giêng được tổ chức chu đáo, trang nghiêm... Xưa kia ngày hội này do các già bản đứng ra tổ chức, mời thầy mo, thầy cúng tiến hành các thủ tục nghi lễ. Ngày nay là do trưởng thôn, trưởng bản đứng ra tổ chức.

Lễ cúng rừng được chuẩn bị kỹ càng. Khu rừng cấm được dọn dẹp sạch sẽ, lập bàn thờ dán giấy đỏ.. Lễ vật cúng rừng gồm có: Rượu nếp cẩm, thịt gà, thịt lợn, vàng, hương... Bàn thờ bày lễ vật kết cấu hai tầng được dựng ở hai gốc cây cổ thụ của rừng cấm - tượng trưng cho cây bố và cây mẹ, lễ vật được bày trên lá chuối. Lễ vật để mâm trên (gọi là mâm đất nước), có 1 gà trống lông đỏ mào lá, một lợn đực đen tuyền (hai con vật này còn sống), bảy chén rượu (chén giữa được kê cao), một bát nước trắng, một đĩa muối trắng, bảy bát cơm, bảy xâu thịt và có một bát thịt tổng hợp - đó là bát bảo hộ đất nước, bảy ngựa giấy đen, một ô làm bằng giấy đen che bình hương được bện bằng cây cỏ và thắp bẩy nén hương. Lễ vật mâm dưới (bảo vệ bản làng) gồm có một gà trống (còn sống), một miếng thịt lợn, năm xiên thịt, năm chén rượu (chén giữa kê cao), năm bát cơm, năm ngựa giấy màu và một bát ăn chay (đậu). Sau khi chuẩn bị lễ vật chu đáo, trưởng thôn, bản thay nhau hành lễ, quỳ lạy hai lần 4 phương, mỗi lần 3 lạy - cầu mong mưa thuận, gió hoà, nguồn nước dồi dào, bình yên vô sự. Tiếp đó mọi người giết lợn, gà làm lễ cúng. Trong khi hành lễ mọi người phải giữ trật tự, chỉ được nói tiếng dân tộc mình. Khi hành lễ xong mọi người mới được ra dự hội và sinh hoạt ẩm thực tại chỗ trong không khí đầm ấm của tình cảm cộng đồng. Trong hội cúng rừng đồng bào cũng tổ chức các trò chơi dân gian, hát dân ca mang đậm nét bản sắc văn hoá dân tộc Nùng.

Hội cúng rừng vào ngày mồng 2 tháng 7 âm lịch, được đồng bào Nùng tổ chức tại một khu rừng cấm ở cánh đồng hay ở gò bãi. Thần khu rừng này chỉ có nhiệm vụ bảo vệ cây trồng ở ruộng đồng, gò bãi. Điểm tiến hành nghi lễ có bàn thờ, lễ vật cũng như ngày cúng 30 tháng Giêng, ngoài ra còn có một con vịt. Mọi quy trình hành lễ theo như trước. Khi thụ lộc cũng chỉ có một người đại diện gia đình là nam giới tham gia. Những người đi dự hội cúng rừng đều phải đội mũ, chân đi giày hoặc dép, mặc quần áo lành, không được ăn ớt, cơm cháy, không được nói xen tiếng dân tộc khác. Nếu ai không tuân thủ những quy định chung của cộng đồng thì mùa màng thất bát, đói kém.

Ngoài ý nghĩa tín ngưỡng phồn thực của cư dân nông nghiệp, hội cúng rừng của đồng bào Nùng còn mang một ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Lễ hội là dịp giáo dục ý thức cho mọi người, mọi thế hệ phải gìn giữ, bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường sinh thái cho cộng đồng... Theo quan niệm của người Nùng, rừng là tất cả, rừng tạo nên cuộc sống ấm no, hạnh phúc, bình yên cho mọi người. Hội cúng rừng là một phong tục đẹp của người Nùng cần bảo tồn và phát huy.

 

---

• Tục cưới hỏi của một số dân tộc
• Tang lễ
• Cúng Giỗ
• Lễ Tết
• Ngày Tết của các dân tộc

• Về bản văn hoá Khuôn Trắng
• Tục kết hàng phe của người Nùng Chảo
• Làng - Phường

---