Khó khăn lớn nhất của việc du học không phải là khả năng thanh toán hay ngoại ngữ như chúng ta nghĩ. Khó khăn đó phục sẵn chờ các du học sinh từ sân bay bên kia thế giới khi họ phải tìm cách chuyển máy bay hay tìm đúng tuyến đường theo bản đồ; ở ký túc xá khi họ sinh họat chung với đủ mọi nền văn hóa; ở căng tin khi thực đơn toàn những món xa lạ; ở giảng đường khi giáo sư không đọc để chép bài.

Chuyên đề nhỏ: “cú sốc du học” đề cập riêng tới những khó khăn này như một sự cảnh báo tới những người đang chuẩn bị đi du học.

Những kiểu sốc gây hiệu ứng lõm ví hoặc “tốt nghiệp sớm”

Khiêm gõ rào rào trên Yahoo Messenger khi đồng hồ ở Mỹ chỉ 2h: lần ấy tớ phải cầm lái vì ông anh tớ say rượu. Chẳng hiểu gì về các quy định lane trên freeway của Mỹ nên tớ vi phạm luật giao thông mà không biết. Cứ phóng tít mù. Rồi đột nhiên xe cảnh sát đuổi theo. Những xe cảnh sát ở khu vực lân cận cũng đồng lọat bám sát. Vài phút sau thì một chiếc trực thăng rọi đèn xuống xe. Thót tim. Ông anh vẫn đang đủ tỉnh táo để hướng dẫn dừng xe, cấm tớ ra khỏi xe và đặt tay trên vô lăng. Mặt tớ xanh lét và cực choáng… Sau vụ ấy, tớ được bổ túc đủ thứ liên quan đến luật lệ nước Mỹ như một cách thủ công phòng chống sốc.

“Mỹ dành quyền tự do ngôn luận, tự do nói năng, thậm chí cả tự do chửi bới, biết dùng từ nào thì dùng không có chú cảnh sát nào đến chào hỏi cả. Nhưng nếu dùng đến chân tay, thậm chí huơ tay, múa chân dù chỉ để diễn tả lời nói thì nguy cơ hồi hương, “tốt nghiệp sớm” tại Mỹ đã xuất hiện. Vì rất có thể bạn sẽ bị kiện và kết những tội không bao giờ có thể ngờ tới.

Với một bộ phận người trẻ oversea thì du học là một chuyến du lịch giá cao. Sau vài năm, những cậu con về nước với duy nhất bằng lái xe mất 15 USD cho cả hai lần thi. Vì thế mà một trong 8 câu phỏng vấn đối với hầu hết các loại học bổng bạn phải trả lời tại ĐSQ Pháp là: Ai chịu trách nhiệm về những hành vi của bạn khi ở bên Pháp? Dân du học vào sòng, vào bar, chuyện ấy không còn quá lạ lẫm. Họ bình luận về sauna và massage với những cái giá cắt cổ dẫu là hàng “fast” hay “overnight”. Họ nghiền game. Chơi game bằng xèng. Nhiều khi cháy túi, cháy cả tài khoản vừa mở chưa nóng chỗ ở Bank of America hay Mutual Bank…

Casino là một nguồn thu nhập của chính phủ nên đánh bạc cũng dễ dàng. Ở Niu Dilân và Ôxtralia bạn có thể vào bar tùy thích. Tuy nhiên, ở Mỹ, nếu bạn dưới 21 tuổi mà bước vào một quán bar hoặc casino thì không đơn giản. Một vị khách bất kỳ nhìn thấy bạn, có thể đưa đơn kiện vì tội cho khách dưới 21 tuổi vào. Quán bar lúc ấy có thể sẽ bị đóng cửa vì phá sản ngay sau vụ kiện.

Vô tình vứt một thứ bất kỳ ra ngoài xe, bạn sẽ bị phạt 275 USD. Với nước Mỹ, lũ sinh viên khuyên nhau: không nên có ý định xù tiền của chính phủ. Đừng cố gắng chạy trốn các mức phạt, bởi vì khi bị truy nã số tiền sẽ cao ngất ngưởng thậm chí phải đi nhặt rác ở freeway hoặc dọn WC công cộng.